Κυριακή, 1 Οκτωβρίου 2017

Ακούγοντας μια αφήγηση με ...φιλική συμπάθεια και συγκαταβατικά χαμόγελα

Το εξώφυλλο του βιβλίου
Κυριακή, 1η Οκτωβρίου 2017

Επανέρχομαι μετά από λίγη ανάπαυση, αναγκαία και ικανή για ανανέωση μετά από ένα γεμάτο αφηγήσεις καλοκαίρι.
Ελπίζω να σας βρίσκω καλά αφηγητές και αφηγήτριες.
Σκεφτόμουν πως αυτό το blog είναι για μένα μια μακρά αναμέτρηση με τις σκέψεις και τις απόψεις μου και φυσικά εδώ κάνω ακριβώς αυτό: γράφω τις σκέψεις μου,καταθέτω τις απόψεις μου χωρίς φόβο και πάθος.

Καθημερινά και ακούραστα, διαβάζω, ψάχνω, ερευνώ, δοκιμάζω και αφηγούμαι. Αφηγούμαι πολύ και σε διαφορετικά κοινά. 
Πιστεύω στη δύναμη της αφήγησης, πιστεύω στην ποιοτική δουλειά πάνω στο αντικείμενο.

Αυτό κάνω και σήμερα με αφορμή μια τρίτη ανάγνωση του βιβλίου "Άκου μια ιστορία" (εκδόσεις Ακρίτας), νομίζω κυκλοφορεί ακόμα. Σ αυτό το βιβλίο υπάρχουν κείμενα για την αφήγηση. Κείμενα που γράφτηκαν πριν το 1995 μιας και εκείνη είναι η χρονιά έκδοσης του βιβλίου. Την επιμέλεια έχει κάνει η Ντορίνα Παπαλιού. Περιλαμβάνονται επίσης συνεντεύξεις αφηγητών.

Στα αλήθεια πόσα πράγματα έχουν αλλάξει από τότε. Διαβάζοντας το βιβλίο τώρα, ο αναγνώστης και γνώστης του κόσμου της αφήγησης θα διαπιστώσει ένα πλήθος από αλλαγές στην προσπάθεια των νεο-αφηγητών να επανακαθορίσουν την τέχνη. Η αφήγηση έχει καταφέρει να σταθεί στα πόδια της και να απλώσει μια μεγάλη αγκαλιά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αφηγητές και αφηγήτριες από όλο τον κόσμο έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν ένα δίκτυο άτυπο αλλά αποτελεσματικό στην προώθηση της αφήγησης, μιας τέχνης που χάθηκε για να ξαναξεπηδήσει μέσα από την ανάγκη της κοινότητας να ακούσει ξανά ιστορίες και να έρθει ξανά σε επαφή με μια τέχνη που χάνεται...την Τέχνη του Λόγου.

Στο βιβλίο περιέχονται κείμενα και συνεντεύξεις για την αφήγηση: του Μπεν Χάγκαρτυ, του Αμπί Πατρίξ, της Πομ Κλαϊτον και του Στέλιου Πελασγού.

Πολλά έχουν αλλάξει, ευτυχώς προς το καλύτερο. Όμως υπάρχουν και πράγματα που δεν έχουμε καταφέρει να κοιτάξουμε κατάματα πιστεύω.

Αντιγράφω κάτι στο οποίο στάθηκα αρκετά από την συνέντευξη του Γάλλου Αμπί Πατρίξ:

"Η απλότητα ή καλύτερα η φαινομενική απλότητα, της προφορικής αφήγησης συγκινεί τους σημερινούς ανθρώπους...Ο ιστορητής, με την απλότητα του και την ποιότητα που κουβαλά μέσα από τις ιστορίες του μπορεί πραγματικά να φωτίσει τον άνθρωπο. Αυτή είναι μια δύναμη, που όμως δεν έχει διάρκεια. Κάποιες φορές λειτουργεί και κάποιες φορές συμβαίνει το αντίθετο. Γίνεται ένα φρικτό one man show  και το κοινό καταφεύγει στα συγκαταβατικά χαμόγελα ή στη βαριά συναισθηματική φιλικότητα - αντιδράσεις χαμηλής ποιότητας.
Υπάρχει μια ουσία στην προφορική αφήγηση, την οποία βρίσκει ο ιστορητής (ειδικά στι ξεκίνημα, όταν ψάχνει πραγματικά κάτι μέσα του) και η οποία διαπερνά το κοινό σαν βέλος...Νιώθω πως η ιστόρηση είναι σαν τη φωτιά πρέπει να τροφοδοτείται συνέχεια, για να μη σβήσει, με νέα πειράματα, με έρευνα με δουλειά προς συγκεκριμένους στόχους..."
Ο Αμπί Πατρίξ πρόσφατα

Αυτό το κομμάτι με έκανε να σκεφτώ πολλά. 

"Το κοινό είναι σκορπισμένο, έχει ανάγκη συγκέντρωσης", λέει πιο κάτω ο Γάλλος ιστορητής που έχει επισκεφτεί και τη χώρα μας. 

Ετσι είναι. Είναι τελικά απλοϊκή η σκέψη πολλών απο εμας πως μπορεί να γίνει η αφήγηση "απλά" χωρίς δουλειά και έρευνα, χωρίς βαθιά γνώση. Αν καταφύγει κανείς σε ευκολίες τότε θα έχει να αντιμετωπίσει ένα διασπασμένο κοινό που ή θα επαναστατήσει ή θα παραδοθεί σε συγκαταβατικά χαμόγελα.

Υποκλίνομαι και σας αφήνω με άνω τελεία σχετικά με το τεράστιο αυτό θέμα

καλό φθινόπωρο αφηγητές

Μ.Π. 



Πέμπτη, 31 Αυγούστου 2017

Το καινούργιο βιβλίο του Μιχάλη Μακρόπουλου «Τσότσηγια» & «Ω᾽μ»

Φίλοι της Αχελώνας σας χαιρετώ!
Αρχή της Ινδίκτου αύριο, (η 1η Σεπτεμβρίου, η αρχή του εκκλησιαστικού έτους, αποτελεί την αρχή της Ινδίκτου. Τότε τελείται η ακολουθία της Ινδίκτου σε συνδυασμό με τη θεία λειτουργία για την ευλογία του εκκλησιαστικού έτους)
Είναι λοιπόν μια σπουδαία μέρα για όσους (και είναι πολλοί αυτοί) ξεκινούν τη χρονιά τους από αύριο: δάσκαλοι πάσης φύσεως, μαθητές, καλλιτέχνες, εκδότες, δημιουργοί...
Όλοι μας ζούμε κάθε χρόνο, από την πρώτη του Σεπτέμβρη, το πέρασμα από την καλοκαιρινή μπουνάτσα στην δημιουργική φουρτούνα που απαιτεί η νέα σεζόν.
Καλή αρχή σε όλους μας!!!
Σήμερα, έτσι για καλή αρχή, θα σας προτείνω ένα βιβλίο, πολύ όμορφο και ξεχωριστό!

Ο καλός φίλος και συγγραφέας Μιχάλης Μακρόπουλος εξέδωσε το νέο του βιβλίο, «Τσότσηγια» & «Ω᾽μ» (εκδόσεις Κίχλη) και με χαρά το φιλοξενώ στην ΑΧΕΛΩΝΑ. 
Ο Μιχάλης εκτός από δεινός συγγραφέας και μεταφραστής λογοτεχνίας, άνθρωπος των γραμμάτων δηλαδή είναι παντρεμένος και με μια αγαπημένη φίλη και παραμυθού, την Αναστασία Δεληγιάννη. 
Το παραδοσιακό παραμύθι μπαίνει στο σπίτι τους και η όσμωση των γραμμάτων και της προφορικής λογοτεχνίας, ίσως και να βοήθησε να γεννηθεί ένα βιβλίο γραμμένο με παραμυθιακή γλώσσα σε ένα πραγματικά μυθικό τοπίο. 
Ο Μιχάλης βουτά ατρόμητος για άλλη μια φορά στα βάθη της γυναικείας ψυχής, μάνας του παραμυθιού και από κείνα τα βάθη αναζητά και περιγράφει ένα κόσμο σκληρό χρησιμοποιώντας όμως μια "σπλαχνική" γλώσσα για να μιλήσει για την αφόρητη πραγματικότητα.
Βουτά μετά πιο βαθιά ακόμα και από το μύθο σε μια πορεία στο παρελθόν, σαράντα χιλιάδες χρόνια πριν, στο διήγημα "Ω'μ" που μας γνωρίζει ένα κυνηγό που κάνει την κούραση και την απόγνωσή του τέχνη... απόπειρες ζωγραφιές σε πέτρα, απόπειρες την ανθρώπινης φύσης να νικήσει το θάνατο!

Καλοτάξιδο Μιχάλη  


ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ, 
«Τσότσηγια» & «Ω᾽μ»
  Σελ. 144 
• Σχήμα: 14,5 x 21,2 cm 
• ISBN: 978-618-5004-58-3

Μιχάλης 

Η ΤΣΟΤΣΗΓΙΑ είναι η ιστορία μιας φοβισμένης γυναίκας από τους Άγιους Σαράντα, της Κατερίνας, που ήλθε όταν άνοιξαν τα σύνορα και βρέθηκε παντρεμένη μ’ έναν κτηνώδη άντρα. Η Κατερίνα γεννά κρυφά ένα τοσοδά κορίτσι και το κρύβει ἀπ’ όλον τον κόσμο. 

Στην Τσότσηγια, ο ωμός ρεαλισμός παντρεύεται με το ελεύθερο πέταγμα της φαντασίας. Αντί για τη γλώσσα της ψυχολογίας, η αφήγηση εδώ δανείζεται τη γλώσσα του παραδοσιακού παραμυθιού, μια γλώσσα σκληρή και ποιητική, «σπλαχνική».
Η νουβέλα ''Ω’μ'', σαν την Τσότσηγια, είναι βγαλμένη από τα βάθη του μύθου. Σαράντα χιλιάδες χρόνια πριν, ένας σακατεμένος κυνηγός αγωνίζεται να επιβιώσει μόνος σε μια σπηλιά, μες στο χειμώνα, κι αποτυπώνει με ζωγραφιές στην πέτρα αυτόν του τον αγώνα, τη μάχη του με τα ζώα και την πείνα. Μέσα από το πρόσωπο του Ω’μ, η αφήγηση ψηλαφίζει τη γένεση της τέχνης, τη γένεση της μεταφυσικής σκέψης, τον πυρήνα όλων εκείνων των πραγμάτων που κάνουν εντέλει τον άνθρωπο νά ’ναι άνθρωπος – αλλά ο Ωμ δεν παύει να είναι συνάμα μια ατόφια περιπέτεια.




ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ
Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ γεννήθηκε το 1965 στην Αθήνα. Σπούδασε βιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έζησε εννιά χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Tα τελευταία εφτά χρόνια ζει με την οικογένειά του στη Λευκάδα και περνά μεγάλα διαστήματα στο Δελβινάκι Πωγωνίου, στην Ήπειρο, όπου διαδραματίζονται οι νουβέλες ''Σπουργίτω'' (Σπουργίτω, Γράχαμ, εκδόσεις Πικραμένος, 2012), ''Το δέντρο του Ιούδα'' (εκδόσεις Κίχλη, 2014), ''Τσότσηγια'', καθώς και άλλες ιστορίες του. Έχει εκδώσει εννιά βιβλία λογοτεχνίας για ενήλικες, το ''Οδοιπορικό στο Πωγώνι'' (εκδόσεις Fagotto, 2013) και πέντε βιβλία για παιδιά. Διηγήματά του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορα περιοδικά. Εργάζεται ως μεταφραστής λογοτεχνίας.

Παρασκευή, 4 Αυγούστου 2017

Παραμύθια με τη Λίλη Λαμπρέλλη στο Ναύπλιο

Με τη Λίλη λίγο πριν τις αφηγήσεις μας.
Ήταν ένα από τα ζεστά καλοκαιρινά μεσημέρια του Ιούλη που δεν πήγαμε για μπάνιο, ούτε κάναμε τη σιέστα μας.
'Ηταν ένα μεσημέρι του Ιούλη στο Ναύπλιο, όταν 20 παραμυθούδες και μια δασκάλα και αγαπημένη ταξιδιώτισσα των παραμυθιών βρέθηκαν στο Ναύπλιο σε ένα σεμινάριο -συνάντηση για να μιλήσουν για τι άλλο; Για παραμύθια. 

Το Σάββατο 22 Ιουλίου λοιπόν είχαμε την χαρά και την μεγάλη τιμή να παρακολουθήσουμε ένα σεμινάριο για το παραμύθι στο Ναύπλιο.

Με οικοδέσποινα την αγαπημένη παραμυθού του Ναυπλίου Σοφία Ασλανίδου ξεκινήσαμε ένα ταξίδι με οδηγό τη μοναδική Λίλη των παραμυθιών και καραβάκι ένα μαγικό μας παραμύθι.

Ακούστηκαν λόγια σεβασμού κι αγάπης για όσους περπατούν το δρόμο των παραμυθιών. Μιλήσαμε όλοι από καρδιάς και πορευτήκαμε στο προτεινόμενο παραμύθι για κοντά 5 ώρες.

Αυτά που είπαμε πολλά, βαθιά και ουσιαστικά και για τον καθένα ξεχωριστά αυτά που πήρε αλλά τόσο μοναδικά και χρήσιμα εφόδια για το ταξίδι αυτό του παραμυθιού!

Σκέφτομαι πόση ανάγκη έχουμε να βρισκόμαστε με το συνάφι μας, να λέμε τα δικά μας. Να μοιραζόμαστε τις αγωνίες και τους φόβους μας, τις σκέψεις μας για την τέχνη μας για αυτό που αγαπάμε τόσο.

Η συνάντησή μας έκλεισε στο φιλόξενο αυλιδάκι του Αγίου Κωνσταντίνου στην Καραθώνα, όπου ακούστηκαν παραμύθια της ψυχής μας.

Μοναδική και ξεχωριστή η Λίλη Λαμπρέλλη με την υπέροχη φωνή της και το μεστό παραμυθιακό λόγο της. Σε ευχαριστούμε τόσο πολύ Λίλη!

Οι παραμυθάδες της Πελοποννήσου συνδέονται και συνδημιουργούν!

Καλή μας αντάμωση ξανά, όταν ο χρόνος θέλει.

Γεια σας και χαρά σας 

Μαρία Παραμυθού (4/8/2017)


Η Σοφία μας η παραμυθού και οικοδέσποινά μας

Οι Πλειάδες το φωνητικό συγκρότημα από τη Θεσσαλονίκη μας τραγούδησαν μοναδικά
Ήμουνα κι εγώ εκεί

Η Ακριβή μας παραμυθού αφηγείται

Οι πιστοί παραμυθοταξιδευτές παρακολουθούν
Πατώντας στη σελίδα μου θα βρείτε και ένα βίντεο του παραμυθά Ανδρέα Μανούχου για τη βραδιά αυτή:

Από τη συνάντησή μας στο αυλιδάκι του Άγιου Κωνστναντίνου στην Καραθώνα


Τρίτη, 18 Ιουλίου 2017

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΟΥΡΤΙΝΕΣ (ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ)

Κατακαλόκαιρο και οι περισσότεροι παραμυθάδες λένε καλοκαιρινά παραμύθια, οργανώνουν αφηγήσεις  σε εκδηλώσεις και σε φεστιβάλ. Οργώνουμε χιλιόμετρα για να ακούσουμε και να πούμε παραμύθια. Πολύ όμορφα πράγματα!
Μέρες σκέφτομαι τι θα μπορούσα να γράψω μέσα στη ζέστη, την καλοκαιρινή ραστώνη και την απαξίωση της καθημερινότητας στους ουρανούς της ελευθερίας , της «διακοπής» από  την επανάληψη, των ανοιχτών θαλασσών και των ψηλών βουνοκορφών, της σπιτικής βυσσινάδας και της αυλής με τα βασιλικά... Τι να πει άραγε κανείς μια τέτοια εποχή; ΝΑ ΠΕΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ!
"Είναι απογευματάκι, κούπες με πράσινο τσάι στο τραπεζάκι της κουζινας στην εστία κάποιου πανεπιστημίου κάπου στη Γηραιά Αλβιώνα, πριν αρκετά χρόνια και ο καλός μου συμφοιτητής Μάνου, από την Ινδία, με ρωτά τι θέλω να κάνω όταν γυρίσω στην Ελλάδα «I want to be a storyteller” του απαντώ με σιγουριά. Δεν έχω δει κάποιον να με κοιτάει με τόσο σεβασμό όταν άκουσε πως ήθελα να γίνω αφηγήτρια.
Ο Μάνου είναι Ινδός από την κάστα των Βραχμάνων, ινδουιστής και αυστηρός  χορτοφάγος. Ζει πια με την όμορφη οικογένειά του στο Νέο Δελχί.  Έκανε, τότε, μεταπτυχιακό στα Οικονομικά αλλά ως Βραχμάνος ήταν ένας άνθρωπος που αγαπούσε  βαθιά τη φιλοσοφία, την πίστη και την ιστορία του λαού του.
Α  αγαπούσε και τον Ινδό Θεό –Μαϊμού, τον Χάνουμαν. Προσευχόταν με υπομονή και σεβασμό κάθε πρωί και ασκούσε με συνέπεια τα θρησκευτικά του καθήκοντα.




Μετά τη συζήτησή μας, στο επόμενο ταξίδι του στην Ινδία αγόρασε ένα βιβλίο με Ινδικά παραμύθια στα Αγγλικά και έκανε τον κόπο να μου το φέρει μαζί με τις γεμάτες βαλίτσες του. Υπέροχο δώρο! Υπέροχα παραμύθια και ιστορίες! Τον ευχαρίστησα τότε και ακόμα τον ευχαριστώ!
Μαζί με το βιβλίο, μου έφερε και μια ιστορία, από τον παππού του, αληθινή, λιτή και όμορφη. Είναι για έναν άνθρωπο που έμαθε ακούγοντας και δουλεύοντας, με υπομονή και αγάπη για την γνώση. Είναι κάπως έτσι, αν δεν με απατά η μνήμη μου:
 « Η Ινδία είναι μια τεράστια χώρα με πολλές πολιτείες και χωριά. Είναι μια χώρα με πολλές αντιθέσεις,  πολλούς θεούς και θεές, πολλούς σοφούς, αρκετούς  πλούσιους ανθρώπους και  πολλούς πολλούς φτωχούς ...
Σε μια από αυτές τις πολιτείες, στα βάθη της αχανούς αυτής χώρας, ζούσε ένας βασιλιάς, που αγαπούσε τη γνώση και το λαό του. Ο βασιλιάς αυτός ήταν ο ίδιος και ο δικαστής της φυλής, γιατί του άρεσε να ζει με τα προβλήματα του λαού του και να προσπαθεί να τα λύσει.
Είχε φτιάξει μια μεγάλη βεράντα έξω από το παλάτι του και κάθε πρωί είχε ακρόαση. Έπαιρνε τη θέση του και περίμενε να ακούσει, σκέψεις, πόνους της ψυχής, όλα …
Κάθε πρωί ερχόταν ο κόσμος  και με υπομονή περίμενε να πει το πρόβλημά του.  Ο βασιλιάς  τα άκουγε όλα και μόνος ή με τη βοήθεια των σοφών του, έδινε τη συμβουλή του, την απόφαση ή τη διαταγή του.
 Όλα τα άντεχε με υπομονή και αγάπη ο βασιλιάς, εκτός ΑΠΟ ΤΗ ΖΕΣΤΗ!! Και η ζέστη ήταν αφόρητη…
Έτσι διόρισε έναν υπηρέτη να τραβά τα σχοινιά ενός μηχανισμού σαν τέντα, πάνω κάτω, πάνω κάτω, που δημιουργούσε αέρα για να δροσίζεται ο βασιλιάς, όλη την ώρα της ακρόασης. Ετούτος ο υπηρέτης ήταν ένας εργατικός και έξυπνος άνθρωπος. Την ώρα που εργαζόταν κάνοντας αέρα στο βασιλιά, άκουγε με προσοχή, άκουγε βαθιά και με επίγνωση:  Φιλοσοφία, θρησκεία, λογική, ηθική, οικονομικά και αστρολογία, όλα τα είχε μάθει ο υπηρέτης ακούγοντας το βασιλιά και τους σοφούς του πίσω από τις κουρτίνες, τραβώντας τα σχοινιά και κάνοντας αέρα για χρόνια και χρόνια, για καιρό πολύυυυυυ. Ο βασιλιάς θαύμασε την ικανότητα αυτού του ανθρώπου να ακούει και να μαθαίνει . Τον εκτίμησε.
Κάποτε ο βασιλιάς αρρώστησε και δεν μπορούσε να πάει στη βεράντα του να ακούσει τον κόσμο και να δώσει λύσεις, παρηγοριά και αγάπη στο λαό του. Όταν το ρώτησαν ποιος από τους σοφούς ή τους γιούς του θα τον αντικαθιστούσε, ο βασιλιάς είπε: «ΚΑΝΕΝΑΣ από αυτούς. Οι γιοί μου σπάνια έρχονται στη βεράντα να ακούσουν το λαό μου και οι σοφοί  είναι όλο θεωρίες.  Θα με αντικαταστήσει, είπε, ο άνθρωπος πίσω από τις κουρτίνες που κάνει αέρα τραβώντας τα σχοινιά». Όλοι τα έχασαν, πώς μπορούσε ένας απλός και αγράμματος άνθρωπος να τα καταφέρει σε ένα τόσο δύσκολο έργο; Μα, αυτή ήταν η διαταγή του βασιλιά και έγινε όπως εκείνος όρισε.
Έτσι έγινε και ο άνθρωπος πίσω από τις κουρτίνες αντικατέστησε το βασιλιά και έδωσε χρήσιμες λύσεις και σοφές συμβουλές για όσο καιρό έκανε να γίνει καλά ο Βασιλιάς. Και όλοι, μα όλοι θαύμασαν αυτόν τον απλό άνθρωπο, που έμαθε, ακούγοντας μόνο,  για χρόνια και χρόνια και χρόνια, πίσω από τις κουρτίνες…»
Αυτή ήταν η ιστορία του Μάνου που ακόμα βρίσκω συναρπαστική και τούτο το καλοκαίρι μου την έφερε μπροστά μου σαν ένα χέρι βοηθητικό στο διακόνημα της ακοής.

Υποκλίνομαι στην αφεντιά σας
Καλά μπάνια, όμορφες παρέες για να φτιάξουμε αναμνήσεις, θα μας χρειαστούν

Μαρία παραμυθού

15/07/2017

Σάββατο, 1 Ιουλίου 2017

Όταν ο παραμυθάς γράφει (Ο συγγραφέας παραμυθάς)

Γράφει η παραμυθού Μαρία
Ιστορίες και παραμύθια στο χαρτί για καλύτερη θέα!

Η γραφή είναι ένας τόπος. Σε αυτόν συναντιούνται άνθρωποι από διάφορα μέρη. Από τότε που ο άνθρωπος επινόησε τη γραφή τα πάντα άλλαξαν. Οι ιδέες, τα νοήματα, οι μνήμες που πετούν ελεύθερες στους ουρανούς της σκέψης πιάνονται στα δίχτυα της γραφής και γίνονται μαύρα χνάρια σε ατέλειωτες βιβλιοσελίδες και ο τόπος της γραφής πλουτίζει, γεμίζει, έχει να μοιραστεί και να μοιράσει.

Πόσες γνώσεις, πόσες σκέψεις, πόσες ιδέες, πόση φαντασία δεν έγιναν βιβλία. Πόσες και πόσες ιστορίες και παραμύθια δεν μπήκαν στα βιβλία και αυτό που δεν κατάφερε η γλώσσα το κατάφερε το χαρτί: να μεταφέρει από μέρη άγνωστα και μακρινά όσα δεν θα μπορούσε ποτέ να μεταφέρει κανένας ταξιδιώτης και πραματευτής στις προφορικές του διηγήσεις. Η αλήθεια να λέγεται. Η ποσότητα είναι ασύγκριτη…

Ο παραμυθάς είναι άνθρωπος προφορικός, ζει και αναπνέει με τις λέξεις του, τις ιστορίες του, τα αερικά λόγια στο μυαλό του που τα βάζει σε μια σειρά και ανοίγει το στόμα και τα λέει. Ακούει και φτιάχνει ιστορίες. Τα εργαλεία του είναι τα αυτιά του, η γλώσσα του, η μνήμη και η ικανότητά του να συνθέτει από βιώματα και ακούσματα ιστορίες.

Φαινομενικά έχει πολλά κοινά με τους ανθρώπους της γραφής, με τους συγγραφείς, όπως: την καλή «ακοή», την επαφή με το βίωμα, τη γνώση και την τέχνη της γλώσσας, τη φαντασία, τη σύνθεση, τη μνήμη, την έρευνα, την ανάγκη να μοιραστεί τα λόγια και τις ιδέες που πετούν στο κεφάλι του…
Όμως, ενώ η γραφή μένει, η αφήγηση του παραμυθά είναι τόσο εφήμερη, τόσο φθαρτή. Λες την ιστορία σου και χάνεται την ίδια ώρα σε δεκάδες αυτιά και μάτια.

Αυτό το στιγμιαίο, το εφήμερο, αυτό που γίνεται μέσα σου, η ιστορία και το παραμύθι που λες, είναι ο πλούτος και η ευλογία σου, που όμως βλέπεις να χάνεται σε μια στιγμή βαθιά στις καρδιές των ακροατών…

Βιβλία γεμάτα παραμύθια και ιστορίες
Τελικά τα λόγια που φεύγουν και πετούν,ίσως είναι και ένας δράκος εμπρός σου. Σε μια μάχη μαζί του και γνωρίζοντας τη δύναμη της αιώνιας γραφής μπαίνεις στη σκέψη «πώς να αφήσεις τα λόγια σου να πετάξουν μακριά και να χαθούν»; Πώς να αφήσεις εσύ σύγχρονε παραμυθά (που έχεις γεννηθεί σε ένα εγγράμματο κόσμο, όπου όλα γράφονται για να έχουν σημασία), τις ιστορίες σου σε μερικά ζευγάρια αυτιά αφού γράφοντας τις ΞΕΡΕΙΣ πόσοι περισσότεροι θα απλώσουν προς τα σένα να δουν τι έχεις να πεις, τι να μοιραστείς.
Θαυμαστές ιστορίες και σκέψεις από το δικό σου κόσμο και από τα λόγια σου τα αερικά.
Είναι ένα δίλημμα...
Δεν ξέρω..σκέφτομαι πως η γραφή έχει τόση δύναμη που είναι ίσως ανίκητη. Αυτά τα μικρά μαύρα χνάρια που πατούν λευκό χαρτί και μένουν για πάντα εκεί μήπως είναι τελικά γίγαντες μπροστά τη φωνή μας; Μήπως είναι πιο δυνατά εμπρός στην ευλογία της αφήγησης και σε αυτό το εφήμερο, το φθαρτό, το μαγικό συναίσθημα που δημιουργείται σαν μυσταγωγία την ώρα εκείνη;

Θα χαθείς μέσα στις σκέψεις σου,
 αλλά στο τέλος θα βγεις πλουσιότερος

Πολύ πάλεψα κι εγώ με την λαλιά μου, τη μέσα και την έξω απέναντι στην γραφή. Τελικά σκέφτηκα και πού είναι το κακό; 'Ένας παραμυθάς έρχεται κι εκείνος στον τόπο της γραφής αλλά όχι ως συγγραφέας. Έρχεται σαν ένας άνθρωπος του λόγου και της τέχνης του, γεμάτος ιστορίες και βάζει τη "φωνή" του σ αυτά που γράφει...
Περίπλοκο αλλά ενδιαφέρον. 
Είναι μια ανάγκη βαθιά να αφήσεις μερικές σκέψεις στο χαρτί ή στο δίκτυο, να φτιάξεις χνάρια. Έτσι είναι και δεν είναι κακό. Οι παραμυθάδες σε όλο τον κόσμο γράφουν βιβλία, αφήνουν τις ιστορίες τους στο χαρτί, όμως όλοι μα όλοι ξέρουμε βαθιά μέσα μας πως αυτές οι ιστορίες έχουν την ανάσα του παραμυθά!!!

Μια ανάσα που ακούγεται και παίρνει δύναμη απο τις αφηγήσεις μας.



(σκέψεις μέσα στη ζέστη του καλοκαιριού)
Με αγάπη

παραμυθού Μαρία Παπανικολάου




Πέμπτη, 15 Ιουνίου 2017

"...και ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα", αποχαιρετώντας το κοινό στο τέλος του παραμυθιού

της Μαρίας Παπανικολάου

Κάθε αφήγηση είναι ένα ταξίδι. Φτιάχνεις το καραβάκι σου και κάθεσαι μπροστά στο τιμόνι μέχρι να περάσει μέσα κι ο τελευταίος επιβάτης.

Όταν όλοι καθίσουν αναπαυτικά και είναι έτοιμοι να «ξεκινήσουν» τους «παίρνεις» αφηγητή με εμπιστοσύνη κι αγάπη για να τους "κάμεις την ιστορία σου".
Βλέπεις τα πρόσωπα, τα σώματα, ακούς τις ανάσες τους, νιώθεις την προσμονή για το ταξίδι…

Σαν καλός καπετάνιος, σαν καραβοκύρης πλέεις σε μπουνάτσες και σε τρικυμίες ανάλογα με την ιστορία σου και το κοινό σ’ ακολουθεί. Ηρεμεί και ανταριάζει μέσα στις θάλασσες των λόγων σου, στην ποίηση της φωνής σου, στην παρουσία και στην ανυπαρξία της παρουσίας σου. Ακούει, ζει μαζί σου και εν τέλει κρέμεται από τα χείλη σου, σε εμπιστεύεται και θέλει όταν έρθει η ώρα, να ξαναβρεί λιμάνι. Εσύ πρέπει να δέσεις με μαεστρία, να μην πετάξεις το κοινό σου, βιαστικά στα βράχια. Είσαι υπεύθυνος γι’ αυτό. Είναι σαν να τους υποσχέθηκες από την αρχή ένα καλό λιμάνι.

Λένε οι παλιότεροι και σοφότεροι,πως η πιο ιερή στιγμή της αφήγησης είναι η αρχή, εκεί που η ιεροτελεστία ξεκινάει, είναι η ώρα της επιβίβασης, η ιερή εκείνη ώρα που άγνωστοι άνθρωποι μεταξύ τους θα γίνουν μια παρέα και θα μοιραστούν μια ιστορία, θα σε εμπιστευτούν, θα νιώσουν τα κύματα των συναισθημάτων όσων λέγονται και όσων δε λέγονται.

Όμως για μένα οι ιερότερες στιγμές είναι: το δέσιμο στη στεριά, η επιστροφή και το τέλος του παραμυθιού. Εκεί που η χαρά για τη δόξα του ήρωα ενώνεται με μια περίεργη βουβή θλίψη μέσα στο «…και ζήσανε αυτοί καλά και εμείς καλύτερα».

Το βλέπω κάθε φορά και το σέβομαι όπως ταιριάζει σε κάθε ιερή στιγμή, το είδα και προχθές να γίνεται μπροστά μου σε μια ομάδα παιδιών που ταξίδευαν μαζί μου στα άγνωστα νερά ενός παραμυθιού. Ήταν η ώρα που ο ήρωας βρισκόταν στο τέλος του ταξιδιού, οι δοκιμασίες είχαν ολοκληρωθεί, ο δράκος είχε κοιμηθεί βαθιά στη σπηλιά του παρέα με τους φόβους μας και η βασιλοπούλα έραβε τα νυφικά της…

Εκεί, λίγο πριν το τέλος, τα πρόσωπα έλαμψαν καθώς κατάλαβαν πως όλα είχαν τελειώσει. Ακούστηκε μια ανάσα ομαδική και μετά μαζί όλες οι φωνές στο «και ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα» μαζί με ένα  θλιμμένο χαμόγελο στα πρόσωπά τους, που έλεγε:
- Καλέ, τι ωραίο που ήταν τούτο το ταξίδι, τι καλά περάσαμε και τώρα πρέπει να φύγουμε από τούτον τον τόπο και να γυρίσουμε πίσω!


Τι ιερή στιγμή, τι μαγική! Εδώ δεν υπάρχει η πιθανή αμηχανία της αρχής, το ταξίδι μας έχει ενώσει, είμαστε όλοι μάρτυρες για όσα έγιναν κάπου, κάποτε… Το παραμύθι μας έκανε ένα και τώρα ήρθε η ώρα να ξαναμοιραστούμε στους εαυτούς μας.
Αυτή τη στιγμή να την προσέξεις παραμυθά και να την αγαπήσεις πολύ, ίσως και περισσότερο από αυτή την πρώτη στιγμή του «Μια φορά κι έναν καιρό…».
Ο αποχαιρετισμός είναι που «δένει» την αγάπη και κρατά τους δεσμούς με το λόγο και το παραμύθι σου , γιατί κάπου βαθιά κρυμμένο στον αποχαιρετισμό αυτό είναι το «Καλή αντάμωση…».

Καλό καλοκαίρι

Νεμέα, 14 Ιουνίου 2017




Τετάρτη, 15 Μαρτίου 2017

ΡΕΠΕΡΤΟΡΙΟ (?) ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΑ ...

Παραμυθάδες μου και φίλοι του παραμυθιού, 

Γειά μας και χαρά μας!!!

Ρεπερτόριο...οι ιστορίες μας, ο θησαυρός μας και όσα έχουμε να μοιραστούμε.

Μεγάλο το θέμα και συζητημένο πολύ ή λίγο; δεν ξέρω κιολας ...εχω καιρό από τότε που μαθήτευσα και δεν ξέρω πως φτιάχνει ο καθένας παραμυθάς το ρεπερτόριό του. 

Αυτό που είναι καθοριστικό και ουσιαστικό ειναι να γνωρίσουμε τόσο καλά τις δυνατότητές μας, το μήκος κύματος και τις συχνότητες στις οποίες αφηγούμαστε ώστε ανάλογα να δουλευουμε τις ιστορίες μας και φυσικά πάνω και πέρα από όλα να μπορούμε να επιλέγουμε από τις πηγές ανάμεσα σε πολλές και διαφορετικές ιστορίες.

Δείτε όμως τι συμβαίνει. Τα τελευταία πολλά χρόνια έχω παρακολουθήσει αφηγητές σε παραστάσεις και φυσικά σε φεστιβάλ, μιλάω για Έλληνες αφηγητές φυσικά. Ε, λοιπόν για κάποιο λόγο (φυσικά δικαιολογημένο και φυσικά εμφανή) οι αφηγητές μας ανακυκλώνουν τις ίδιες και τις ίδιες ιστορίες... και παραμύθια....λαϊκά παραδοσιακά εννοώ Ελληνικά ή του κόσμου.

Επειδή όμως ο κόσμος είναι μικρός...πολύ μικρός σας λέω πως έδω και χρόνια ακουω τα ίδια παραμύθια και τις ίδιες μικρές ιστορίες, σε άλλη σειρά ή με μικρές παραλλαγές... Εντάξει θα μου πεις, εσύ εισαι παραμυθού και το παρατηρείς, ακους αφηγητές, ακολουθείς και είσαι μέσα στο ¨παιχνίδι" είναι άλλοι που τα ακούνε για πρώτη φορά...Ναι αν μιλάμε για "παρθένο" κοινό στην αφήγηση ναι... αλλά εμεις οι άλλοι; Οι ακόλουθοι οι πιστοί;;; Θέλουμε νέες ιστορίες, λες και ο κόσμος δεν είναι γεμάτος...

Μην παρεξηγηθώ υπάρχουν και διαφορετικά πράγματα, ιστορίες ας πούμε που είναι άγνωστες στις αφηγηματικές γυριστρούλες...ναι λιγα , πολύ λίγα.
Ειναι πραγματικά περίεργο σε ένα κόσμο γεμάτο με ιστορίες να ακούγονται τα ίδια και τα ίδια... Τα ιδια λέγαμε το 2004 που άρχισα εγώ να αφηγούμαι, τις ίδιες μικρές ή μεγάλες ιστορίες ακούω μέχρι σήμερα, παραλλαγές, παρόμοιες ή ίδιου ...μήκους κύματος.

Γιατί;

Προφανώς μπορώ να σκεφτώ κάποιους λόγους:

1. Υπάρχει μια συγκεκριμένη και σαφώς πεπερασμένη βιβλιογραφία πάνω στην οποία στηρίζονται οι Έλληνες αφηγητές.
2. Οι σχολές και τα σεμινάρια κατευθύνουν προς συγκεκριμένες ιστορίες δουλεύοντας πάνω σε συγκεκριμένα πραγματα 
3. Οι αφηγητές για κάποιο λόγο επιλέγουν αυτές που άκουσαν από κάποιο άλλο αφηγητή γιατί τους άρεσαν και τις ξαναλένε.
4. Δεν έχουν μάθει πως να λειτουργούν με τις πηγές τους 
5. Δεν ανατρέχουν σε πηγές, να δουλέψουν με νέο υλικο

Μπορεί να υπάρχουν και άλλοι λόγοι. Αλλά να, προχθές (μιας και είμαι μακριά) έκανα μια βολτα στο you tube να ακουσω νέο αίμα... αμαν οι ίδιες και οι ίδιες ιστορίες... τέλοσπάντων απλά το επισημαίνω.

Επίσης αυτό που είναι πραγματικά περίεργο είναι που οι περισσότεροι αυτές τις ίδιες και ιδιες ιστορίες τις λένε με τον ίδιο και ίδιο τρόπο, τα ίδια λόγια, λέξη προς λέξη...

Τελειωσαν οι ιστορίες;;;;; υπάρχει μονο ο Χότζας, οι Μεταμορφώσεις, ο Καημός, τα Ινδιάνικα αιτιολογικά, οι Χίλιες και μια νυχτες;; Οι ίδιοι μυθοι; Ξέρω γω... αλλά πάλι οκ μας αρέσουν και λέμε τα ίδια και τα ίδια... οκ να το κάνουμε...

Μα καθεμιά ιστορία έχει τοοοοοοοσα πρόσωπα, τόσες αναγνώσεις, τοσα χρώματα και αρωματα, γιατί να τις βλέπουμε όλες από την ίδια οπτική γωνία;;; Λίγος πειραματισμός, λίγη προωτοτυπία...
λίγος κίνδυνος αποτυχίας και φρέσκων φρούτων πάνω στη σκηνή μας;;; 

Ξέρω γω...σκέφτομαι

Σας στέλνω την αγάπη μου

Μαρία